Het loterijgeluk van onze Afrikaanse partners

Eind  2006 kreeg Oxfam-Wereldwinkels van de Nationale Loterij 90.000 euro toegekend om bij vier partners projecten uit te voeren rond de zevende Millenniumdoelstelling: duurzaam milieubeleid en veilig, drinkbaar water.


Vuil water
Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP) had in 2004 maar 60 procent van de Ugandese bevolking “een redelijke toegang tot een verbeterde waterbron”. Dat is een moeilijke manier om te zeggen dat maar liefst 40 procent van de mensen niet genoeg veilig en gezond water kan vinden in de buurt van hun huis. De ene heeft geen andere keuze dan vuil water te drinken, soms uit modderige riviertjes of stilstaande plassen, met ziekte of zelfs de dood tot gevolg. De andere moet ellenlange tochten afleggen om zuiver water te vinden: vrouwen verliezen er kostbare tijd mee, kinderen kunnen er niet door naar school. In het allerslechtste geval doen ze beide: ver lopen om water te halen uit een vervuilde bron. In Ethiopië is de toestand nog uitzichtlozer: daar verkeert 78 procent van de bevolking in die situatie. Een schrijnende situatie.

Deze cijfers onderschatten trouwens de werkelijkheid bij onze partners. Het zijn nationale gemiddelden die geen rekening houden met verschillen tussen het platteland en de steden, of tussen verschillende regio’s. In de streken van onze Ugandese partners is de toegang tot veilig water niet hoger dan 35 procent – een pak onder de nationale 60 procent dus. Streken in Oromia in Ethiopië werden, op basis van etnische redenen, maar al te vaak over het hoofd gezien bij publieke investeringen zoals watervoorziening.
Het hoeft dan ook niet te verbazen dat onze handelspartners in Uganda en Ethiopië enthousiast reageerden toen we hen vroegen een concreet projectvoorstel in te dienen.

Put van 100 meter
Oromia Coffee Farmers Co-operative Union uit Ethiopië is sinds 2002 een belangrijke koffiepartner van ons. Oxfam Fairtrade koopt hier groene bonen die onder andere in de bijzonder lekkere Bio Gold’ worden verwerkt. De aandelen van Oromia CFCU zijn in het bezit van 115 coöperaties, die samen meer dan 100.000 boeren vertegenwoordigen. We stelden hen een budget van 22.000 euro voor.

Daarmee is het natuurlijk niet mogelijk al de leden en alle gemeenschappen te bereiken. Er werd gekozen voor een project bij de coöperatie Nagelle Gorbitu in het zuiden van het land, die ons biologische ‘Yirgacheffe’ voor onze Bio Gold levert; de nood is er hoog. Er werd voorgesteld met het geld een waterput te boren, tot 100 meter diep, om het meest zuivere water naar de oppervlakte te kunnen pompen. Verdere kosten voor de pomp, een reservoir en vier aansluitingspunten worden met de fairtradepremie van het voorbije seizoen betaald. Eén van de vier aansluitingspunten komt in de nabijgelegen school (die deels met vorige fairtradepremies werd gebouwd). Een ander is bestemd voor de koffiewasinstallatie van de coöperatie. Door zuiver water in plaats van rivierwater te gebruiken, zal de koffie van betere kwaliteit zijn, zodat hij duurder kan verkocht worden. Niet alleen de mensen van Nagelle Gorbitu zullen beter worden van zuiver water.

Watertanks voor schooltjes
In Uganda kopen we sinds 2005 koffiebonen voor de ‘Africa’-koffie bij de organisatie Gumutindo. De zes aangesloten coöperaties, op de flanken van Mount Elgon, zijn goed voor in totaal 6000 boeren. Hen stelden we een budget van 20.000 euro voor, te besteden door de coöperatie Bumayoga. Deze coöperatie werd totnogtoe bij waterprojecten die door de overheid of ngo’s werden opgezet, vaak over het hoofd gezien; de nood is daar het hoogst.

De boeren van Bumayoga kiezen ervoor om regenwater te verzamelen aan basisscholen en gezondheidsposten, want daar is de impact het grootst. Het water valt op de plaatijzeren daken en stroomt via de dakgoot naar een watertank uit duurzaam, hard plastic met een capaciteit van 20.000 liter. Dat zorgt ervoor dat het droge seizoen van twee maanden met zuiver water kan overbrugd worden. Tien schooltjes in de streek waar Bumayoga actief is krijgen elk één watertank, twee gezondheidscentra ontvangen er ieder twee.

Bron bij de fabriek
In Uganda koopt Oxfam Fairtrade zwarte thee van twee coöperatieve fabrieken. Igara verwerkt thee van meer dan 1700 leden en een eigen plantage. Met het bedrag van 27500 euro kan het tekort aan proper water in vijf gehuchten worden opgelost. Afhankelijk van de plaatselijke situatie kiezen de mensen voor de opvang van regenwater met het systeem dat ook Gumutindo zal gebruiken (4), of via het ontwikkelen van bronnen (2) of door het graven en/of verbeteren van putten (5).

Kayonza, met 4500 leden, koos ervoor om met 19.900 euro een bron dichtbij de fabriek te ontwikkelen. De oude pompinstallatie aan de rivier zal vernieuwd worden om het water, dat van de bron komt, naar de hoger gelegen fabriek te pompen waar het in een nog te bouwen tank zal worden opgeslagen. Hier zijn niet de boeren de begunstigden, wel het personeel van de fabriek en de plantage, hun families, het schooltje voor de kinderen en het gezondheidscentrum. Goed voor bijna 1400 mensen per dag.

Het gaat vooruit
De vier partners hebben al een deel van het geld gekregen. De meeste hebben hun project ook al opgestart, in Ethiopië is het zelfs al bijna voltooid. In het voorjaar van 2008 zouden ze allemaal klaar moeten zijn en zullen enkele gemeenschappen bij vier van onze partners een verbeterde toegang tot zuiver, drinkbaar water hebben. Zo wordt het leven voor hen net iets minder een “loterij.”

Ook twee andere koffiepartners in Ethiopië wilden we graag bij het project betrekken. Maar zowel Sidama als Yirgacheffe CFCU voeren momenteel een herstructurering door. Daarom konden ze niet de extra tijd vrijmaken die nodig is om een dergelijk project in goede banen te leiden. Ze besloten zich er niet aan te wagen. Spijtig voor hun boeren, maar de herstructureringsmaatregelen die ze momenteel doorvoeren, zouden de bedrijven weer financieel gezond moeten maken. En dat is óók belangrijk voor de boeren.

Jonathan Pues
Producentendienst

(artikel uit W²-495-september07)